Η υπόφυση είναι ένας αδένας που βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου. Παράγει πολλές ορμόνες οι οποίες ρυθμίζουν τη λειτουργία πολλών άλλων αδένων όπως ο θυρεοειδής αδένας, τα επινεφρίδια και οι γονάδες (ωοθήκες και όρχεις). Παράγει:

• Προλακτίνη: η προλακτίνη είναι η ορμόνη του γάλακτος, διεγείρει το μαστό να παράγει γάλα μετά τη γέννα, ώστε να μπορεί να θηλάσει το μωρό μετά τη γέννα
• Θυρεοειδοτρόπος ορμόνη (TSH: Thyroid Stimulating Hormone): Η TSH ρυθμίζει τη λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα. Τον διεγείρει να παράξει περισσότερη θυροξίνη (ορμόνη του θυρεοειδούς αδένα).
• Φλοιοεπινεφριδιοτρόπος ορμόνη (ACTH: Adrenocorticotropic Hormone): Η ΑCTH ρυθμίζει την παραγωγή κορτιζόλης στα επινεφρίδια.
• Ωχρινοτρόπος ορμόνη (LH: Luteinizing Hormone) και Θυλακιοτρόπος Ορμόνη (FSH: Follicular Stimulating Hormone): Αυτές οι δύο ορμόνες ρυθμίζουν τη λειτουργία των γονάδων: των ωοθηκών και των όρχεων.
• Αυξητική ορμόνη (GH: Growth Hormone): Η GH παίζει σημαντικό ρόλο στην σωστή ανάπτυξη στην παιδική ηλικία αλλά στη ρύθμιση του μεταβολισμού στους ενήλικες.
• Αντιδιουριτική ορμόνη (ADH: Antidiuretic Hormone): Η ADH ρυθμίζει την απορρόφηση νερού από τους νεφρούς αλλά και την αρτηριακή πίεση.

Ένας όζος στην υπόφυση μπορεί να δώσει συμπτώματα είτε γιατί παράγει μια ή περισσότερες από τις παραπάνω ορμόνες είτε γιατί είναι τόσο μεγάλος ώστε να επηρεάσει την παραγωγή των υπόλοιπων ορμονών της υπόφυσης ή ώστε να επηρεάσει άλλες δομές γύρω από την υπόφυση όπως το οπτικό νεύρο (πιεστικά φαινόμενα).

Η συντριπτική πλειοψηφία των όζων της υπόφυσης είναι καλοήθεις. Καρκινικοί όζοι είναι εξαιρετικά σπάνιοι.

• Αδένωμα που δεν παράγει τίποτα: Αυτά είναι τα πιο συνηθισμένα αδενώματα στην υπόφυση. Η διάγνωσή τους γίνεται είτε τυχαία είτε γιατί οι όγκοι είναι τόσο μεγάλοι ώστε να προκαλέσουν τα λεγόμενα πιεστικά φαινόμενα.
• Αδένωμα που παράγει προλακτίνη: Η παθολογικά αυξημένη προλακτίνη προκαλεί ανωμαλίες στην περίοδο σε προ-εμμηνοπαυσιακές γυναίκες, καθώς και γαλακτόρροια (παραγωγή γάλακτος από τους μαστούς χωρίς να έχει υπάρξει κύηση. Στους άνδρες προκαλεί στυτική δυσλειτουργία αλλά και γυναικομαστία η οποία μπορεί να είναι επώδυνη.
• Αδένωμα που παράγει αυξητική ορμόνη: Η παθολογικά αυξημένη αυξητική ορμόνη προκαλεί διόγκωση των άκρων (δάκτυλα στα χέρια και στα πόδια, την μύτης, του σαγονιού και του μετώπου. Προκαλεί καρδιομεγαλία, αλλά και σακχαρώδη διαβήτη. Δυστυχώς η διάγνωση αυτών των όγκων γίνεται συνήθως πολύ καθυστερημένα γιατί τα συμπτώματα εξελίσσονται με πολύ αργό ρυθμό σε διάστημα πολλών ετών.
• Αδένωμα που παράγει ACTH: Η παθολογικά αυξημένη ACTH προκαλεί παθολογικά αυξημένη κορτιζόλη στα επινεφρίδια. Αυτό προκαλεί αύξηση του βάρους, υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, οστεοπόρωση, αυξημένη χοληστερίνη, μυϊκή αδυναμία και κατάθλιψη. (περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στην ιστοσελίδα μας για την ενδοκρινή υπέρταση).
• Αδένωμα που παράγει TSH: Η παθολογικά αυξημένη TSH προκαλεί παθολογικά αυξημένη παραγωγή θυροξίνης από τον θυρεοειδή αδένα, τον λεγόμενο υπερθυρεοειδισμό. Αυτοί οι όγκοι είναι εξαιρετικά σπάνιοι.
• Αδένωμα που παράγει LH/FSH: Αυτοί οι όγκοι είναι σπάνιοι και προκαλούν ανωμαλίες στην περίοδο προ-εμμηνοπαυσιακών γυναικών ή στυτική δυσλειτουργία στους άνδρες.

Είναι πολύ σημαντικό να γίνεται πλήρης αξιολόγηση αυτών των όζων από έναν/μια ειδικό ενδοκρινολόγο. Κάποιες φορές είναι απαραίτητη η άμεση αξιολόγηση από μια ομάδα ειδικών ιατρών, όπως ένας/μια νευρο-οφθαλμίατρος κι ένας/μια νευροχειρουργός εξειδικευμένος/η στα χειρουργεία υπόφυσης.

Σε περίπτωση αδενώματος που παράγει προλακτίνη, η πρώτη επιλογή για την αντιμετώπισή τους δεν είναι χειρουργική, αλλά φαρμακευτική. Αυτοί οι όγκοι ανταποκρίνονται πολύ καλά σε μια συγκεκριμένη κατηγορία φαρμάκων που λέγονται αγωνιστές της ντοπαμίνης. Με αυτήν την αγωγή, αυτοί οι όγκοι μπορεί να εξαφανιστούν τελείως.