Τα επινεφρίδια είναι δύο μικροί αδένες σε σχήμα πυραμίδας που βρίσκονται πάνω από τους νεφρούς, στο πίσω μέρος της κοιλιάς. Παράγουν 4 διαφορετικές κατηγορίες ορμονών με πολλαπλές λειτουργίες:

1. Αλδοστερόνη. Αυτή η ορμόνη βοηθάει στην ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και στην ποσότητα του νατρίου (αλατιού) στο αίμα.
2. Κορτιζόλη. Αυτή είναι η λεγόμενη ορμόνη του στρες. Βοηθάει επίσης στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα.
3. Ανδρογόνα. Αυτές είναι μια ομάδα ορμονών οι οποίες παίζουν μάλλον ρόλο στη σεξουαλική υγεία
4. Επινεφρίνη (αδρεναλίνη) και νορεπινεφρίνη (νοραδρεναλίνη). Αυτές είναι ορμόνες που βοηθούν στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και του στρες.

ΟΖΟΙ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ

Η παρουσία ενός όζου σ’ ένα από τα επινεφρίδια είναι ιδιαίτερα συνηθισμένη σήμερα, λόγω των πολλών αξονικών και μαγνητικών τομογραφιών που γίνονται για άλλους λόγους. Κάποιες Ευτυχώς η συντριπτική πλειοψηφία είναι καλοήθης. Για να ξεχωρίσουμε τις σπάνιες περιπτώσεις καρκίνου, απαιτούνται συγκεκριμένες απεικονιστικές εξετάσεις. Η πιο συνηθισμένη και η πιο αξιόπιστη είναι η αξονική τομογραφία χωρίς σκιαγραφικό. Με βάση τα χαρακτηριστικά τους στην αξονική τομογραφία, μπορούμε να κρίνουμε αν ένας όζος είναι καλοήθης ή αν χρειαζόμαστε περαιτέρω εξετάσεις. Υπάρχουν κι άλλες επιλογές, όπως η αξονική τομογραφία χωρίς και μετά με σκιαγραφικό, ή η μαγνητική τομογραφία.

Ξέρουμε σήμερα ότι συχνά οι όζοι αυτοί παράγουν παθολογικά αυξημένες ποσότητες μιας ή περισσοτέρων επινεφριδιακών ορμονών. Αυτό μπορεί να προκαλέσει πολλά προβλήματα υγείας. Δυστυχώς τα προβλήματα εμφανίζονται πολύ αργά, σταδιακά και είναι μη-ειδικά, που σημαίνει ότι τα ίδια προβλήματα μπορεί να έχουν πολλές διαφορετικές αιτίες. Τέτοια προβλήματα είναι η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης, η οστεοπόρωση, η ανεπιθύμητη τριχοφυΐα σε γυναίκες, αυξημένος κίνδυνος καρδιακών και αγγειακών νοσημάτων ή μη ειδικά συμπτώματα όπως η κόπωση και οι μυαλγίες. Αυτό συχνά οδηγεί σε πολύ καθυστερημένη διάγνωση η οποία πολλές φορές δεν γίνεται ποτέ. Ο κάθε ιατρός που ζητάει απεικονιστικές εξετάσεις στην περιοχή της κοιλιάς ή που ασχολείται με νόσους όπως η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης κι η οστεοπόρωση πρέπει πάντα να σκέφτεται τα επινεφρίδια και να στέλνει τους ασθενείς του στον ειδικό ενδοκρινολόγο αν το κρίνει  απαραίτητο.

Τις περισσότερες φορές ένας όζος στα επινεφρίδια δεν επηρεάζει τη λειτουργία του αδένα.

Ένας όζος στα επινεφρίδια όμως μπορεί να παράγει:

• Αλδοστερόνη: η αυξημένη αλδοστερόνη προκαλεί υπέρταση η οποία μπορεί να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη με πολύ αυξημένη αρτηριακή πίεση, και η οποία δεν ανταποκρίνεται στις συνηθισμένες θεραπευτικές αγωγές, αλλά και ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο καρδιακών και αγγειακών νοσημάτων, πέρα και πάνω από τον κίνδυνο λόγω της αυξημένης αρτηριακής υπέρτασης. Εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι αν δεν αντιμετωπιστεί η αυξημένη αλδοστερόνη αλλά μόνο η αυξημένη πίεση, ο κίνδυνος για τα καρδιαγγειακά νοσήματα δεν μειώνεται. (περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στην ιστοσελίδα μας για την ενδοκρινή υπέρταση).
• Κορτιζόλη: η αυξημένη κορτιζόλη προκαλεί αύξηση του βάρους, υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, οστεοπόρωση, αυξημένη χοληστερίνη, μυϊκή αδυναμία και κατάθλιψη. (περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε στην ιστοσελίδα μας για την ενδοκρινή υπέρταση).
• Ανδρογόνα: τα αυξημένα ανδρογόνα προκαλούν έντονη ανεπιθύμητη τριχοφυΐα, αλλαγή φωνής, ανωμαλίες ή και διακοπή περιόδου και διογκωμένη κλειτορίδα στις γυναίκες. Στους άνδρες συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα και αυτό μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση. Τα ανδρογόνα τα βλέπουμε αυξημένα συνήθως στις σπάνιες περιπτώσεις καρκίνου των επινεφριδίων.
• Επινεφρίνη ή/και νορεπινεφρίνη: Οι όγκοι των επινεφριδίων που παράγουν αυτές τις ορμόνες ονομάζονται φαιοχρωμοκυττόματα. Μπορεί να προκαλέσουν είτε χρόνια υπέρταση είτε επεισοδιακή υπέρταση που μπορεί να είναι πολύ σοβαρή και να εμφανιστεί μ΄ ένα εγκεφαλικό επεισόδιο ή ένα έμφραγμα. Η αντιμετώπισή τους απαιτεί τη γρήγορη διάγνωση με τα κατάλληλα τεστ, την κατάλληλη αγωγή πριν από το χειρουργείο και τη χειρουργική αφαίρεση. Το χειρουργείο χωρίς την κατάλληλη αγωγή πριν το χειρουργείο μπορεί να κάνει το χειρουργείο εξαιρετικά επικίνδυνο.

Αυτοί οι όγκοι είναι τις περισσότερες φορές καλοήθεις αλλά σπάνια μπορεί να είναι και κακοήθεις. Επίσης, είναι οι όγκοι σχετίζονται πιο συχνά με κληρονομικότητα και οι ασθενείς που έχουν τέτοιους όγκους πρέπει να κάνουν γενετικό έλεγχο. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό και για τους ίδιους αλλά και για τους συγγενείς τους.

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΩΝ

Ο καρκίνος των επινεφριδίων είναι ευτυχώς ένας σπάνιος καρκίνος γιατί αποτελεί μια επιθετική μορφή καρκίνου με δυστυχώς κακή πρόγνωση τις περισσότερες φορές. Το βασικό του χαρακτηριστικό είναι το μεγάλο μέγεθος όταν γίνεται η διάγνωση αλλά η ιδιαίτερη αυξημένη παραγωγή μιας ή περισσοτέρων επινεφριδιακών ορμονών. Συχνά αυτοί οι καρκίνοι παράγουν ανδρογόνα ή/και κορτιζόλη. Σπάνια παράγουν αλδοστερόνη.

Τέλος, στα επινεφρίδια βρίσκουμε συχνά μεταστάσεις από άλλους καρκίνους όπως ο καρκίνος του πνεύμονα και ο καρκίνος του μαστού.