Ο καρκίνος του θυρεοειδούς αδένα είναι ο πιο συχνός ενδοκρινολογικός καρκίνος. Αισίως τις περισσότερες φορές, η πρόγνωση παραμένει πολύ καλή και οι ασθενείς σε ποσοστό 9%μπορούν να τον ξεπεράσουν. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι ασθενείς βρίσκονται αντιμέτωποι με σημαντικές δυσκολίες.
Είναι δυστυχώς συχνό το φαινόμενο της υπερβολικής αγωγής, όπου ο ασθενής λαμβάνει αγωγή την οποία δεν χρειάζεται1. Παλαιότερα, όλοι οι ασθενείς με τις πιο συνηθισμένες μορφές καρκίνου στο θυρεοειδή αδένα (θηλώδη και θυλακιώδη καρκινώματα) έκαναν πάντα αφαίρεση ολόκληρου του αδένα και πάντα έπαιρναν και αγωγή με ραδιενεργό ιώδιο. Αυτό γίνεται ακόμη και σήμερα έστω κι αν γνωρίζουμε πλέον ότι πολλοί ασθενείς δεν χρειάζεται ν ’αφαιρέσουν ολόκληρο τον αδένα (υπάρχουν περιπτώσεις όπου δεν χρειάζεται καν η αφαίρεση μικρών καρκινωμάτων) και δεν χρειάζονται αγωγή με ραδιενεργό ιώδιο, το οποίο έχει αρκετές παρενέργειες, μεταξύ των οποίων είναι και μεγαλύτερη συχνότητα άλλων καρκίνων όπως ο καρκίνος των σιαλογόνων αδένων, της ουροδόχου κύστης, του μαστού και του αίματος (λευχαιμίες).
Από την αντίθετη πλευρά ( πολύ σπάνια), ο καρκίνος στο θυρεοειδή αδένα μπορεί να είναι επιθετικός και οι συνηθισμένες αγωγές αντιμετώπισης δεν είναι αρκετές.
Ένα βασικό χαρακτηριστικό στις σημαντικές εξελίξεις στην αντιμετώπιση αυτών των όγκων είναι η πολύ καλύτερη κατανόηση που έχουμε στο πως δημιουργούνται και πολλαπλασιάζονται τα καρκινικά κύτταρα. Με τη βοήθεια της μοριακής βιολογίας, έχουμε πλέον εμβαθύνει στους μοριακούς μηχανισμούς που χρησιμοποιούν οι όγκοι αυτοί και σε πολλές περιπτώσεις, έχουμε αναπτύξει νέα φάρμακα που χτυπούν αυτούς τους μηχανισμούς. Το αποτέλεσμα είναι να βλέπουμε ακόμη και ασθενείς με πρόγνωση που δεν ξεπερνούσε τους λίγους μήνες, να ζουν πολύ περισσότερο.
Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η αντιμετώπιση του αναπλαστικού καρκινώματος του θυρεοειδούς αδένα. Παλαιότερα, οι ασθενείς αυτοί δεν ζούσαν πάνω από λίγους μήνες και οι διαθέσιμες αγωγές ήταν και πολύ τοξικές και αναποτελεσματικές. Πρόσφατα όμως, μάθαμε ότι πολλοί από αυτούς τους όγκους έχουν μια μετάλλαξη που λέγεται BRAF. Σε αυτήν την περίπτωση, αν οι ασθενείς πάρουν γρήγορα αγωγή με δύο συγκεκριμένα φάρμακα (dabrafenib και trametinib)2, 3, μπορεί να έχουν πολύ καλή ανταπόκριση και να ζήσουν πολύ περισσότερο. Επίσης, αυτά τα φάρμακα, έχουν και πολύ λιγότερες παρενέργειες.
Τα φυσιολογικά θυρεοειδικά κύτταρα έχουν την ιδιαιτερότητα να μπορούν να συγκεντρώσουν μεγάλες ποσότητες ιωδίου ώστε να το χρησιμοποιήσουν στη σύνθεση της ορμόνης του θυρεοειδούς αδένα. Εμείς εκμεταλλευόμαστε αυτήν την ιδιότητα δίνοντας ραδιενεργό ιώδιο το όποιο συγκεντρώνεται σε αυτά τα κύτταρα και τα σκοτώνει.. Ένα από πολύ συνηθισμένα χαρακτηριστικά κάποιων επιθετικών μορφών καρκίνου στο θυρεοειδή αδένα είναι ότι χάνουν την ικανότητα τους να αποθηκεύουν το ιώδιο. Σε αυτήν την περίπτωση, το ραδιενεργό ιώδιο δεν είναι αποτελεσματικό. Σήμερα, έχοντας πολύ βαθύτερη κατανόηση των μηχανισμών που κάνουν τα καρκινικά κύτταρα να μην συγκεντρώνουν το ιώδιο, έχουμε αναπτύξει φάρμακα που μπορούν επαναφέρουν την ικανότητα αυτών των κυττάρων να προσλαμβάνουν το ιώδιο και να γίνονται πάλι ευαίσθητα σε αυτήν την αγωγή4.
Τέλος, άλλη μια συχνή μετάλλαξη που έχει βρεθεί σε κάποιους καρκίνους είναι η μετάλλαξη στο γονίδιο RET. Πρόσφατα, έχουν κυκλοφορήσει νέα φάρμακα τα οποία χτυπούν αυτή τη μετάλλαξη και έχουν φέρει επανάσταση στην αντιμετώπιση αυτών των όγκων5.
Αυτές θεραπείες ανήκουν στον νέο τομέα της ιατρικής που λέγεται ιατρική ακριβείας. Οι εξελίξεις είναι πλέον ραγδαίες και νέα φάρμακα γίνονται συνέχεια διαθέσιμα.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Thyroid Cancer: A Review. 2024;331(5):425-435. doi:10.1001/jama.2023.26348
- Complete Surgical Resection Following Neoadjuvant Dabrafenib Plus Trametinib in BRAFV600E-Mutated Anaplastic Thyroid Carcinoma. Thyroid. 2019;29(8):1036.
- Neoadjuvant BRAF- and Immune-Directed Therapy for Anaplastic Thyroid Carcinoma. Thyroid. 2018;28(7):945. Epub 2018 Jun 29.
- Molecular features of aggressive thyroid cancer. Front Oncol. 2022 Dec 20;12
- Systemic Therapies for Advanced Medullary Thyroid Carcinoma. Recent Results Cancer Res. 2025:223:293-307.
